Jak przygotować kava kava: metoda tradycyjna i instant

2021-02-20 · 5 min czytania

Redakcja kava.fyi · Ostatnia aktualizacja: 20 lutego 2021

Nalewanie kavy z dozownika, obok cytryny

Tradycyjne przygotowanie kavy to prosty proces: mielony korzeń, woda o temperaturze pokojowej, woreczek i kilka minut ugniatania. Poniżej znajdziesz sprawdzone proporcje, wyniki badań nad temperaturą wody oraz wskazówki, jak pić kavę po raz pierwszy, żeby nie rozczarować się jej działaniem. Jeśli chcesz najpierw zrozumieć, co właściwie wyciskasz z korzenia, zajrzyj do tekstu o kavalaktonach.

Co będzie potrzebne

Mielony korzeń kavy (tzw. traditional grind) z odmiany szlachetnej (noble). Zgodnie z zaleceniami raportu FAO/WHO z 2016 roku do napoju powinny trafiać wyłącznie obrane korzenie i kłącza, bez łodyg, liści i obierek.
Woreczek do wyciskania z gęstej tkaniny (bawełna, nylon), który zatrzyma włókna.
Miska na tyle szeroka, żeby dało się w niej wygodnie ugniatać woreczek.
Woda o temperaturze pokojowej lub lekko ciepła. Szczegóły niżej.

Metoda tradycyjna krok po kroku

Proporcje podane przez nowozelandzkie stowarzyszenie The Kava Society to 30 do 35 g mielonego korzenia na 500 ml wody, czyli mniej więcej 15 ml wody na gram kavy. Taka porcja wystarcza na całą sesję, a nie na jeden kubek.

Wsyp kavę do woreczka i włóż go do miski z wodą.
Szczelnie zamknij woreczek, tak aby drobiny nie wydostawały się górą.
Ugniataj i wyciskaj woreczek pod wodą przez co najmniej 5 do 10 minut. To w tym momencie kavalaktony przechodzą do wody, więc szybkie wyżęcie nie wystarczy.
Na koniec dokładnie wyciśnij woreczek, żeby odzyskać każdą kroplę.
Opcjonalnie zrób drugie płukanie: do tego samego woreczka dolej połowę pierwotnej ilości świeżej wody i ugniataj ponownie. Napój będzie słabszy, ale nadal przyjemny.

Gotowy napój rozlewa się do niewielkich naczyń. Kava nie rozpuszcza się w wodzie, tylko tworzy zawiesinę, dlatego przed każdym nalaniem warto ją zamieszać. Zużyty woreczek z korzeniem można od razu wykorzystać do drugiego płukania albo wyrzucić: raz wyciśnięty materiał szybko traci wartość, więc nie ma sensu przechowywać go do następnego dnia.

Jaka temperatura wody

W tej kwestii krąży wiele mitów, dlatego warto sięgnąć po dane laboratoryjne. The Kava Society opublikowało wyniki 36 analiz UHPLC napojów przygotowanych w wodzie o temperaturze od lodowatej po tak gorącą, że skrobia zaczynała żelować, z pomiarami przy 25, 30, 35, 40 i 42,5 stopnia Celsjusza. Wniosek: całkowita zawartość kavalaktonów w napoju pozostawała praktycznie niezmieniona niezależnie od temperatury. Cieplejsza woda wypłukiwała więcej osadu i lekko przesuwała proporcje w stronę cięższego, bardziej wyciszającego profilu (spadał stosunek kavainy do dihydrometystycyny i dihydrokavainy). Autorzy jako optimum wskazali 25 do 30 stopni, głównie ze względu na smak, konsystencję i wierność tradycji: na Vanuatu kavę pije się w temperaturze zbliżonej do popołudniowego powietrza, około 28 stopni. Ta sama organizacja odradza zarówno lodowatą wodę, która słabiej ekstrahuje, jak i wrzątek.

Szybka metoda: instant

Gdy nie ma czasu na ugniatanie, rozwiązaniem jest kava w postaci instant. To napój przygotowany wcześniej z korzenia, z którego następnie odparowano wodę, a otrzymany proszek rozpuszcza się w płynie prawie bez osadu. Producenci podają porcję rzędu 8 g (czubata łyżeczka) na 200 do 250 ml zimnej wody: wystarczy dobrze zamieszać i wypić. Różnice między formami kavy opisujemy osobno w artykule kava w proszku czy instant.

Niektórzy przyspieszają też tradycyjną metodę, mieszając mielony korzeń z wodą w blenderze, a dopiero potem przecedzając całość przez woreczek. Mechaniczne mieszanie zastępuje część pracy rąk, ale przecedzenie nadal jest konieczne, bo włókna korzenia są niestrawne.

Jak pić kavę, zwłaszcza po raz pierwszy

Pusty żołądek. Kavalaktony wchłaniają się znacznie słabiej po posiłku, szczególnie tłustym. Zalecany odstęp od jedzenia to 3 do 4 godziny.
Małe porcje w odstępach. Zamiast wypić całą miskę naraz, rozlej napój na porcje po 100 do 150 ml i pij je co 15 do 20 minut. Wypicie całości od razu to najprostszy sposób, żeby przesadzić i poczuć mdłości.
Szybko, nie sącząc. Tradycyjnie porcję wypija się w jednym lub dwóch łykach, a smak przełamuje się przegryzką.
Cierpliwość. Kavalaktony nie działają wszystkie naraz, część z nich potrzebuje 20 do 30 minut, żeby dać o sobie znać. Efekt narasta stopniowo.
Odwrotna tolerancja. Zjawisko dobrze znane regularnym użytkownikom: osoby pijące kavę pierwszy raz potrzebują znacznie większej ilości, żeby cokolwiek poczuć, niż ci, którzy piją ją regularnie. Jeśli pierwsza sesja wydaje się słaba, to normalne.
Drętwienie ust. Raport FAO/WHO wymienia wśród opisywanych efektów kavy łagodne działanie znieczulające, stąd charakterystyczne mrowienie języka i warg po pierwszych łykach. Mija po kilku minutach.

Więcej o tym, czego można się spodziewać po wypiciu, znajdziesz w opisie działania kavy.

Smak i dodatki

Kava jest ziemista i gorzkawa, a jej smak rzadko zachwyca za pierwszym razem. Najprostszy sposób to przegryzka po każdej porcji: kawałek świeżego owocu albo łyk mleczka kokosowego. Sprawdzonym sposobem The Kava Society jest też mieszanie napoju z sokiem jabłkowym i odrobiną świeżo startego imbiru. Kava instant dobrze znosi łączenie z sokami i koktajlami, bo nie zostawia osadu. Warto tylko pamiętać, żeby dodatki były zimne lub w temperaturze pokojowej: wysoka temperatura nie jest kavie potrzebna.

Bezpieczeństwo w skrócie

Tylko odmiany szlachetne. Prawo Vanuatu (Kava Act z 2002 roku) dopuszcza do eksportu wyłącznie odmiany szlachetne z roślin posadzonych co najmniej 5 lat przed zbiorem. Odmiany dwudniowe (tudei) są wyższe w kavalaktony i alkaloidy, dają dłużej utrzymujące się efekty i według raportu FAO/WHO wywołują nudności.
Bez alkoholu. The Kava Society stanowczo odradza łączenie kavy z alkoholem: kava wydaje się nasilać jego negatywne skutki.
Bez prowadzenia auta po sesji.
Z umiarem. FAO/WHO w strategii ograniczania ryzyka wymienia, oprócz wyboru odmiany i obranych korzeni, zniechęcanie do intensywnego spożycia.

O kontrowersjach wokół wątroby piszemy osobno w tekście kava a wątroba.

Ten tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. Osoby przyjmujące leki, mające problemy z wątrobą lub w ciąży powinny skonsultować się ze specjalistą przed sięgnięciem po kavę.