Kava en dagelijkse balans
· 5 min lezen
Een term die iedereen kent en niemand kan definiëren
Werk-privébalans is een van die stukjes bedrijfsjargon die je waarschijnlijk tientallen keren hebt gehoord, maar waarvan je waarschijnlijk moeite zou hebben er een precieze definitie van te geven. Het wordt gepresenteerd als een maatstaf voor professioneel succes, soms als voorwaarde voor persoonlijk geluk, en soms gewoon als een slogan uit een timemanagementworkshop. Steeds vaker duikt echter de vraag op: heeft het opsplitsen in werk en leven, alsof het twee tegenover elkaar staande kampen zijn, überhaupt wel zin.
Het simpele model zegt: op het werk zet je de rest van het leven opzij, na het werk zet je het werk opzij. De werkelijkheid is zelden zo netjes. Professionele passies kunnen echt plezier geven, waardoor het lastig is ze strikt te scheiden van het privéleven. Stress blijft ondertussen niet achter de kantoordeur, maar lekt beide kanten op, en beïnvloedt de concentratie op het werk net zo goed als de kwaliteit van een avond rust.
Waarom de achturige werkdag een erfstuk uit een ander tijdperk is
De populaire indeling van de dag in acht uur werk, acht uur vrije tijd en acht uur slaap gaat terug tot de negentiende eeuw, een tijdperk waarin meer dan tien uur per dag werken de norm was en kinderen in fabrieken werkten. Die maatstaf heeft tot op de dag van vandaag standgehouden als referentiepunt, ook al is de oorspronkelijke context allang achterhaald. De pandemie en de massale overstap naar thuiswerken hebben het probleem alleen maar scherper gemaakt: voor veel mensen vervaagde de grens tussen werktijd en privétijd bijna volledig, en daarmee verdween ook de duidelijke grens die een rustige, herstellende avond mogelijk maakte.
Wat onderzoek naar balans laat zien
Interessante gegevens komen uit een analyse die in 2021 in de Harvard Business Review werd gepubliceerd door onderzoekers Ioana Lupu en Mayra Ruiz-Castro, gebaseerd op bijna tweehonderd diepte-interviews met bijna tachtig professionals op midden- en seniorniveau bij twee grote Londense bedrijven. De auteurs ontdekten dat ongeveer 30 procent van de deelnemende mannen en 50 procent van de vrouwen bewust lange werkuren vermeed op zoek naar een betere levensbalans. De geïnterviewden gebruikten verschillende strategieën, maar de rode draad was reflectiviteit: regelmatig onderzoeken wat de stress veroorzaakte, hoe die het werk en het privéleven beïnvloedde, en wat er moest worden opgegeven om een bepaald professioneel doel te bereiken.
Op basis van deze gesprekken identificeerden de onderzoekers vijf terugkerende fasen van een effectief streven naar balans. De eerste is stilstaan bij wat precies de stress veroorzaakt. De tweede is het onderzoeken van je eigen emoties en hoe de huidige situatie je welzijn en energie beïnvloedt. De derde fase is het herzien van prioriteiten in het licht van wat uit de eerste twee stappen naar voren kwam. De vierde is het afwegen van de beschikbare alternatieven: wat kan worden losgelaten, waarop te focussen, wat de moeite waard is om te veranderen. De vijfde en laatste fase is het daadwerkelijk doorvoeren van veranderingen, zowel in het privé- als in het professionele leven, en het doorlopend monitoren van de effecten.
De belangrijkste bevinding uit deze studie is simpel: werk-privébalans werkt wanneer het wordt behandeld als een proces dat voortdurend wordt herzien, niet als een eenmalig, meetbaar doel dat je één keer kunt bereiken en van een lijstje kunt afvinken. Prioriteiten veranderen met het leven mee, dus het verwachten van een vaste, onveranderlijke balans is vanaf het begin gedoemd tot teleurstelling.
Dit inzicht verandert ook hoe het zinvol is om je eigen voortgang te beoordelen. In plaats van te vragen of je eindelijk balans hebt bereikt, is een nuttigere vraag of je er de laatste tijd regelmatig naar bent teruggekeerd en koers hebt gecorrigeerd wanneer iets niet meer werkte. De onderzoekers benadrukken dat de mensen die het beste omgingen met de situatie geen kant-en-klaar recept hadden, alleen de gewoonte om hun eigen keuzes periodiek te herzien, net zoals een bedrijf regelmatig zijn strategie herziet in plaats van te wachten op één enkel doorbraakmoment.
Waar een moment van ontspanning in dit alles past
Als balans een proces is, is het de moeite waard om te vragen welke alledaagse hulpmiddelen er daadwerkelijk bij helpen. Een terugkerend thema in gesprekken over stressvermindering is de behoefte aan iets dat het hoofd leegt na een werkdag zonder de helderheid van denken de volgende ochtend te verstoren. Hier komt kava (Piper methysticum) vaak ter sprake, traditioneel gebruikt in Pacifische eilandculturen juist in de context van ontspanning en gezamenlijk tot rust komen na een dag vol verplichtingen. Het mechanisme waarmee kavalactonen inwerken op het zenuwstelsel omvat onder meer hun effect op GABA-type-A-receptoren, beschreven in een studie die in 2016 werd gepubliceerd in het tijdschrift PLOS ONE. Het is echter goed om te bedenken dat kava geen remedie is tegen chronische stress, en ook geen vervanging voor de echte verandering in prioriteiten waarover Lupu en Ruiz-Castro schrijven, maar slechts een mogelijk onderdeel van een avondlijk ontspanningsritueel.
Als je wilt dat kava echt herstel ondersteunt in plaats van alleen momentane ontspanning, is het de moeite waard om het te combineren met basisprincipes van slaaphygiëne en te vermijden er tegelijkertijd alcohol bij te drinken, aangezien beide stoffen de lever op vergelijkbare wijze belasten, en het combineren ervan het risico op bijwerkingen verhoogt, vooral bij regelmatig gebruik. Je kunt hier meer over lezen in het artikel over kava en de lever.
Balans als dagelijkse praktijk, geen eenmalig doel
Wat het meest is veranderd in hoe we denken over werk-privébalans, is een verschuiving in nadruk van doel naar proces. Je hoeft niet precies te definiëren hoe goed werk en een goed leven na het werk er als aparte zaken uitzien. Het is genoeg om steeds terug te blijven keren naar de vraag wat innerlijke balans op een bepaald moment voor jou betekent, en te accepteren dat het antwoord met je mee kan veranderen, net zoals je verantwoordelijkheden, energie en prioriteiten verschuiven met de levensfase waarin je zit. Als je meer informatie wilt over de mechanismen achter het ontspannende effect van kava, kijk dan ook naar het artikel over kava en cortisol en over kava en GABA.