Hoe gelukkig te leven: wat het onderzoek zegt, en waar kava in past

2023-05-24 · 5 min lezen

Redactie van kava.fyi · Laatst bijgewerkt: 24 mei 2023

De langstlopende studie naar het volwassen leven

De Harvard Study of Adult Development begon in 1938 en volgt zijn deelnemers sindsdien, waarmee het een van de langstlopende longitudinale studies uit de geschiedenis van de sociale wetenschappen is. Het onderzoek omvatte twee groepen: iets meer dan tweehonderdvijftig tweedejaarsstudenten van Harvard College, onder wie de latere Amerikaanse president John F. Kennedy en de langjarige Washington Post-redacteur Ben Bradlee, en enkele honderden jongens uit de armste buurten van Boston, juist geselecteerd omdat ze opgroeiden in moeilijke, instabiele gezinnen, sommigen in huurkazernes zonder stromend water. Beide groepen doorliepen regelmatige interviews, medische onderzoeken, bloedtests en hersenscans, en op een bepaald moment sloten ook de echtgenotes van de deelnemers en meer dan tweeduizend van hun kinderen zich bij de studie aan. De onderzoekers houden het niet bij vragenlijsten: ze bezoeken deelnemers thuis, verzamelen medische dossiers, nemen bloed af, maken hersenscans en spreken met hun kinderen, wat een veel voller beeld van elk leven geeft dan typische studies die alleen op herinneringen leunen, die na verloop van tijd onvermijdelijk vervormen.

De conclusie die niemand verwachtte

De vierde directeur van de studie, de psychiater Robert Waldinger, vatte tientallen jaren aan verzamelde data samen in een TED-talk die later tientallen miljoenen keren is bekeken. Zijn conclusie is verrassend simpel: het is niet rijkdom, roem of afmattend werk dat zich vertaalt in een gelukkig, gezond leven, maar de kwaliteit van relaties met andere mensen. Toch noemde, zoals Waldinger opmerkt, in een enquête onder millennials meer dan tachtig procent rijk worden als hun voornaamste levensdoel, en noemde de helft van de respondenten ook beroemd worden, wat laat zien hoe groot de kloof is tussen gangbare ideeën over het goede leven en wat daar daadwerkelijk voor zorgt. Mensen die sterker verbonden zijn met familie, vrienden en gemeenschap zijn gelukkiger, lichamelijk gezonder en leven langer dan mensen met zwakkere banden, en eenzaamheid bleek in de studie net zo schadelijk als andere bekende gezondheidsrisicofactoren.

Niet het aantal vrienden, maar de kwaliteit van nabijheid

De onderzoekers benadrukken dat het niet gaat om het aantal vrienden, of simpelweg om het hebben van een relatie. Huwelijken vol conflict maar zonder nabijheid bleken in de studie net zo schadelijk voor de gezondheid als een scheiding, terwijl warme, ondersteunende relaties beschermend werkten, zelfs wanneer partners ruzie maakten, zolang ze het gevoel hadden op elkaar te kunnen rekenen in moeilijke momenten. Mensen die op hun vijftigste het meest tevreden waren over hun relaties, bleken op hun tachtigste lichamelijk het gezondst, en veilige, op vertrouwen gebaseerde relaties beschermden ook het geheugen en de cognitieve scherpte op oudere leeftijd, terwijl mensen die het gevoel hadden niet op een partner te kunnen rekenen wanneer dat nodig was, eerder geheugenverlies ervoeren, ook al meldden ze op dat moment geen andere symptomen. De onderzoekers merken op dat deze goede relaties niet perfect of vrij van conflict hoefden te zijn: wat vooral telde was het gevoel dat je op iemand kon rekenen in een moeilijk moment.

Waar kava in dit verhaal past

Deze studie heeft niets met kava te maken, maar de conclusie ervan, dat regelmatig, ongedwongen contact met andere mensen een van de sterkste factoren voor een goed leven is, beschrijft precies waar kava eeuwenlang voor heeft gediend op de eilanden van de Stille Oceaan. Samen drinken uit een enkel vat, in een kring, in een vaste volgorde, heeft generaties lang aan Oceanische culturen een reden gegeven om samen te zitten, een gast te verwelkomen, een geschil te beslechten of simpelweg te praten. Een grote vergelijkende studie, gepubliceerd in 2026 in het tijdschrift PNAS en met 83 Austronesisch sprekende gemeenschappen, bevestigde niet dat het drinken van kava op zichzelf de ontwikkeling van complexere sociale structuren aandreef, maar dat ondermijnt niet de rol ervan als alledaags ritueel dat op kleinere schaal banden smeedt, binnen families, vriendengroepen of buurten. Dezelfde logica ligt ten grondslag aan de populariteit van nakamals, traditionele ontmoetingsplekken buiten elke formele ceremonie om, en van moderne kavabars, die hetzelfde patroon reproduceren, een gedeeld vat, een kring, een gesprek, in heel andere settings dan de dorpen die de eerste etnografen van de Stille Oceaan beschreven.

Verandert de plant zelf iets

Het is hier de moeite waard om eerlijk te zijn: het is het ritueel van samen drinken, niet de farmacologie van kava, dat de sleutel lijkt tot het effect dat de Harvard-onderzoekers beschrijven. Kavalactonen versterken in laboratoriumstudies de GABA-A-receptoren, wat samenhangt met een algemene kalmering van het zenuwstelsel, en ze zouden in theorie dus wat kunnen helpen om je makkelijker te ontspannen in gezelschap, vooral voor mensen die meer spanning voelen in sociale situaties. Dat is echter een bijeffect, geen vervanging voor de relatie zelf, die opgebouwd moet worden door regelmatige aanwezigheid, niet door een drankje. Met andere woorden, het is de kring mensen rond een gedeeld vat die de band smeedt, en kava is in dit scenario eerder een aanleiding dan een actief ingrediënt van de nabijheid zelf.

Wat je hiermee kunt doen

Waldinger eindigt zijn talk heel praktisch: in plaats van schermtijd is het de moeite waard om tijd te geven aan een levend persoon, een verwaarloosde relatie nieuw leven in te blazen met iets gedeelds, zoals een lange wandeling, of contact op te nemen met een familielid met wie je al lang niet hebt gesproken. Niets hiervan vraagt om speciale omstandigheden of rituelen, al kan het samen zetten en drinken van kava, beschreven in het artikel over hoe je kava bereidt, een van de vele gelegenheden zijn om dat te doen. Wat er uiteindelijk toe doet, is het vrijmaken van tijd en ruimte waarin een gesprek zich vrij kan ontvouwen, niet de specifieke drank die je op dat moment toevallig drinkt.

Als je juist naar kava grijpt om je in gezelschap te ontspannen, bedenk dan dat het inwerkt op het centrale zenuwstelsel, en dat het niet verstandig is dat te combineren met alcohol of met medicijnen die in de lever worden gemetaboliseerd, iets wat we uitgebreider behandelen in het artikel over kava en medicijnen. Je kunt ook meer lezen over de traditie van het drinken van kava als gemeenschappelijk ritueel in het stuk over het verhaal van Tony Robbins.