Kava en angst: wat de klinische onderzoeken daadwerkelijk laten zien

2023-07-25 · 9 min lezen

Redactie van kava.fyi · Laatst bijgewerkt: 25 juli 2023

Kava (Piper methysticum) is een van de best onderzochte planten in de context van angst. In tegenstelling tot wat verkooppraatjes suggereren, vormen de resultaten geen enkel eenvoudig verhaal: naast een Cochrane-review met een positieve conclusie en verschillende kleinere onderzoeken met een duidelijk effect, is er ook het grootste en langstlopende onderzoek op dit gebied, gepubliceerd in 2020, dat het effect niet bevestigde. Hieronder verzamelen we alleen de artikelen die opengeslagen en gecontroleerd kunnen worden, met de onderzoeksopzet, het aantal deelnemers en de uitkomst.

Dit artikel dient uitsluitend ter informatie en vervangt geen medisch advies. Angststoornissen zijn een aandoening die door een specialist gediagnosticeerd en behandeld wordt.

Hoe je onderzoeken naar angst leest

De meeste hier besproken artikelen gebruiken dezelfde maatstaf: de Hamilton Anxiety Rating Scale (HAMA). Dit is een vragenlijst die door een clinicus wordt ingevuld, waarbij een hogere score sterkere angst betekent, en een score van 7 of lager in deze onderzoeken als remissie wordt beschouwd. Het is ook goed om drie begrippen in gedachten te houden:

• Placebo en dubbelblindering: noch de deelnemer noch de onderzoeker weet wie kava kreeg en wie een inactieve tablet. Zonder dit is het lastig om het effect van de plant te scheiden van verwachtingen.
• Effectgrootte (Cohens d): geeft aan hoe groot het verschil tussen groepen is. Volgens afspraak is 0,2 een klein effect, 0,5 een gemiddeld effect en 0,8 een groot effect.
• Statistische significantie (p): een p-waarde onder 0,05 betekent dat het verschil waarschijnlijk niet aan toeval te wijten is. Het zegt echter niets over of het verschil in het dagelijks leven daadwerkelijk uitmaakt.

Het specifieke preparaat maakt ook uit. Sommige van de oudere Europese onderzoeken gebruikten gestandaardiseerde farmaceutische extracten, zoals WS 1490, terwijl de Australische onderzoeken van de afgelopen jaren waterextracten van de wortel gebruikten, dichter bij de traditionele drank. Meer over de actieve bestanddelen lees je in het artikel over kavalactonen.

De Cochrane-review uit 2003

De meest aangehaalde bron is de systematische Cochrane-review van Pittler en Ernst (2003). De auteurs namen alleen gerandomiseerde, dubbelblinde, placebogecontroleerde onderzoeken op waarin kava het enige bestanddeel van het preparaat was. Elf onderzoeken met in totaal 645 deelnemers voldeden aan de criteria. Een meta-analyse van zes daarvan die een gecombineerde HAMA-score rapporteerden, liet een significant grotere angstvermindering zien bij kava dan bij placebo: een gewogen gemiddeld verschil van 5,0 punten (95%-betrouwbaarheidsinterval 1,1 tot 8,8; p = 0,01; n = 345). Bijwerkingen werden omschreven als mild, voorbijgaand en zeldzaam.

De conclusie van de auteurs was voorzichtig: kava 'lijkt een effectieve symptomatische optie' te zijn voor angst, en de gegevens suggereren relatieve veiligheid bij kortdurend gebruik, van 1 tot 24 weken. Tegelijk riep de review op tot verder onderzoek naar de veiligheid op lange termijn. Het is goed te bedenken dat de review de literatuur tot augustus 2002 dekt, dus vóór alle onderzoeken met waterextract.

Het onderzoek van 25 weken: Volz en Kieser 1997

Het langste van de klassieke onderzoeken werd in Duitsland uitgevoerd. Volz en Kieser namen 101 ambulante patiënten met niet-psychotische angst op (volgens DSM-III-R: agorafobie, specifieke fobie, gegeneraliseerde angststoornis en aanpassingsstoornis met angst) in een multicenter, gerandomiseerd, placebogecontroleerd onderzoek dat 25 weken duurde. Het preparaat was het gestandaardiseerde extract WS 1490. Op de belangrijkste maatstaf, HAMA, werd het voordeel van kava ten opzichte van placebo significant vanaf week 8. Het extract presteerde ook beter op secundaire maatstaven, waaronder de klinische algemene indruk en de somatische en psychische angstsubschalen. Bijwerkingen waren zeldzaam en gelijk verdeeld over beide groepen.

Dit onderzoek heeft vanuit het perspectief van vandaag twee zwakke punten: een gemengde diagnostische groep en een preparaat dat in deze vorm niet meer op de markt verkrijgbaar is. Het laat echter wel iets belangrijks zien: waar het effect optrad, deed het dat na weken, niet na een enkele dosis.

De Australische onderzoeken met het waterextract

Nadat kavageneesmiddelen in 2002 van de Europese en Noord-Amerikaanse markten werden gehaald (meer in het artikel over kava en de lever), begon het team van Jerome Sarris in Australië met een reeks onderzoeken met een waterextract van de wortel. Drie daarvan vormen de kern van de huidige kennis.

KADSS, 2009: een kort onderzoek, een zeer groot effect

De Kava Anxiety Depression Spectrum Study was een placebogecontroleerd cross-overonderzoek van drie weken waarin elke deelnemer beide fasen doorliep. Zestig volwassenen met verhoogde gegeneraliseerde angst die minstens een maand aanhield, werden gerekruteerd; de in het onderzoek gebruikte dosis was 250 mg kavalactonen per dag. In de eerste fase daalde de HAMA-score met 9,9 punten bij kava tegenover 0,8 bij placebo; in de tweede fase met 10,3 punten tegenover een stijging van 3,3 bij placebo. Het gecombineerde effect was zeer groot (d = 2,24; p < 0,0001). De auteurs vonden geen klinische hepatotoxiciteit. Zo'n grote effectgrootte in een klein, kort onderzoek is echter een signaal om op replicatie te wachten, en latere onderzoeken van dezelfde groep lieten aanzienlijk bescheidener effecten zien.

2013: het eerste onderzoek bij gediagnosticeerde GAS

In 2013 publiceerde hetzelfde team het eerste placebogecontroleerde onderzoek bij mensen met gediagnosticeerde gegeneraliseerde angststoornis (GAS) zonder bijkomende stemmingsstoornissen. Vijfenzeventig mensen werden opgenomen, en na een inloopfase van een week met placebo werden er 58 geanalyseerd. Het onderzoek duurde 6 weken, met een dosis van 120 of 240 mg kavalactonen per dag afhankelijk van de respons. Kava verminderde angst significant meer dan placebo, maar het effect was matig (d = 0,62; p = 0,046); het was groter bij mensen met matige tot ernstige GAS (d = 0,82). Remissie werd bereikt door 26% van de kavagroep tegenover 6% van de placebogroep. Kava werd goed verdragen; alleen hoofdpijn werd vaker gemeld, en leverfunctiewaarden verschilden niet tussen de groepen.

2020: het grootste onderzoek, een negatief resultaat

Het cruciale artikel verscheen in 2020 in het Australian and New Zealand Journal of Psychiatry. Dit was een fase III, multicenter, gerandomiseerd, dubbelblind, placebogecontroleerd onderzoek dat 16 weken duurde. Het betrof 171 farmacologisch onbehandelde mensen met gediagnosticeerde GAS, die een waterextract van de wortel kregen, gestandaardiseerd op 120 mg kavalactonen tweemaal daags, of placebo.

Het verschil in angstvermindering tussen de groepen was niet significant, numeriek 1,37 punten in het voordeel van placebo (p = 0,25). Remissie werd bereikt door 17,4% van de mensen in de kavagroep en 23,8% in de placebogroep (p = 0,46). Verslechterend geheugen werd vaker gemeld in de kavagroep (36 tegenover 23 meldingen; p = 0,044), evenals trillen (36 tegenover 23; p = 0,024), en afwijkende leverwaarden kwamen significant vaker voor, al voldeed niemand aan de criteria voor medicijngeïnduceerde leverschade. De conclusie van de auteurs: dit specifieke extract was niet effectief bij gediagnosticeerde GAS, en de eerdere gegevens ondersteunen kava eerder voor situationele angst, als kortdurend middel in niet-klinische populaties.

Dit onderzoek is belangrijk omdat het het grootste en het langste was, en precies was opgezet om de onzekerheid weg te nemen. Het resultaat ervan kan niet zomaar terzijde worden geschoven.

Wat nieuwere overzichtsartikelen en richtlijnen zeggen

• Ooi et al., 2018: een systematische review van 12 artikelen over GAS. Een meta-analyse van drie placebogecontroleerde onderzoeken (n = 130) wees op een voordeel voor kava (gestandaardiseerd gemiddeld verschil van 0,59 tot 0,99), maar zonder statistische significantie. Conclusie: veelbelovende gegevens, maar onvoldoende om een effect boven placebo te bevestigen. De auteurs wachtten op de resultaten van een groot onderzoek, dat twee jaar later verscheen.
• Barić et al., 2018: een meta-analyse van complementaire methoden bij GAS. Een directe vergelijking van kava met placebo (4 kava-armen, n = 139; 5 placebo-armen, n = 359) leverde aan het eind van de behandeling een HAMA-verschil van 3,24 punten op in het voordeel van kava, op de grens van significantie (p = 0,059). De auteurs omschreven het effect als matig en de rapportage over veiligheid in de onderzoeken als zwak.
• WFSBP- en CANMAT-richtlijnen, 2022: een internationaal team van 31 experts beoordeelde plantaardige preparaten in de psychiatrie uitsluitend op basis van meta-analyses en minstens twee gerandomiseerde onderzoeken. Kava kreeg de beoordeling 'niet aanbevolen' voor GAS, terwijl ashwagandha en lavendel als 'voorwaardelijk aanbevolen' werden beoordeeld. De eerste auteur van de richtlijnen is Sarris, die eerder positieve onderzoeken naar kava had uitgevoerd, wat deze beoordeling extra gewicht geeft.

Het is de moeite waard dit af te zetten tegen de review van Sarris et al. uit 2011, die, vóór het onderzoek van 2020, samenvatte dat een significant resultaat optrad in vier van de zes geanalyseerde onderzoeken (gemiddelde d = 1,1). De stand van kennis veranderde in de loop van een decennium, en dat is de belangrijkste les uit dit overzicht.

Veiligheid en voorbehouden

De review uit 2011 beval traditionele, in water oplosbare extracten van het rizoom van geschikte cultivars aan, het vermijden van combinatie met alcohol, voorzichtigheid met andere psychofarmaca, het vermijden van grote porties voor het autorijden, en regelmatige levercontroles bij mensen die kava doorlopend gebruiken. Het FAO/WHO-rapport uit 2016 over de veiligheid van de kavadrank voegt daaraan toe dat kavalactonen bepaalde cytochroom-P450-enzymen remmen, wat het metabolisme van tegelijk ingenomen medicijnen kan beïnvloeden, en dat hoge consumptie in verband wordt gebracht met een schilferende huiduitslag, gewichtsverlies, misselijkheid en een omkeerbare stijging van het leverenzym GGT. Het rapport beveelt aan om alleen noble cultivars en geschilde wortel te gebruiken; de verschillen tussen cultivars bespreken we in onze gids over kavacultivars.

Samenvatting

Een eerlijke samenvatting is deze: in korte onderzoeken, meestal tot 6 weken, heeft kava herhaaldelijk angstsymptomen meer verminderd dan placebo, en de Cochrane-review uit 2003 beoordeelde het als een symptomatische optie. Het grootste en langste onderzoek, uit 2020, vond geen voordeel boven placebo bij mensen met gediagnosticeerde GAS, en actuele richtlijnen bevelen kava niet aan voor deze diagnose. Kava is geen medicijn en vervangt geen therapie; als angst het dagelijks functioneren belemmert, is de eerste stap om met een specialist te praten. Hoe kava op receptorniveau werkt, beschrijven we in het artikel kava en GABA.

Bronnen

1. Pittler MH, Ernst E (2003): Kava extract for treating anxiety. Cochrane Database of Systematic Reviews https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12535473/
2. Volz HP, Kieser M (1997): Kava-kava extract WS 1490 versus placebo in anxiety disorders: a randomized placebo-controlled 25-week outpatient trial. Pharmacopsychiatry https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/9065962/
3. Sarris J et al. (2009): The Kava Anxiety Depression Spectrum Study (KADSS): a randomized, placebo-controlled crossover trial using an aqueous extract of Piper methysticum. Psychopharmacology https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19430766/
4. Sarris J et al. (2013): Kava in the treatment of generalized anxiety disorder: a double-blind, randomized, placebo-controlled study. J Clin Psychopharmacol https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23635869/
5. Sarris J et al. (2020): Kava for generalised anxiety disorder: A 16-week double-blind, randomised, placebo-controlled study. Aust N Z J Psychiatry https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31813230/
6. Ooi SL, Henderson P, Pak SC (2018): Kava for Generalized Anxiety Disorder: A Review of Current Evidence. J Altern Complement Med https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29641222/
7. Barić H et al. (2018): Complementary and Alternative Medicine Treatments for Generalized Anxiety Disorder: Systematic Review and Meta-analysis of Randomized Controlled Trials. Adv Ther https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29508154/
8. Sarris J et al. (2022): Clinician guidelines for the treatment of psychiatric disorders with nutraceuticals and phytoceuticals: WFSBP and CANMAT Taskforce. World J Biol Psychiatry https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35311615/
9. Sarris J, LaPorte E, Schweitzer I (2011): Kava: a comprehensive review of efficacy, safety, and psychopharmacology. Aust N Z J Psychiatry https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21073405/
10. FAO/WHO (2016): Kava: a review of the safety of traditional and recreational beverage consumption. Technical Report, Rome https://openknowledge.fao.org/server/api/core/bitstreams/f97fbe5f-244e-4301-be2a-03ac39ef630b/content