Eksperci o kavie: wypowiedzi, które da się sprawdzić

2023-02-01 · 5 min czytania

Redakcja kava.fyi · Ostatnia aktualizacja: 1 lutego 2023

Wokół kavy krąży sporo cytatów bez źródła. Zebraliśmy wypowiedzi lekarzy, badaczy i instytucji, które można sprawdzić: każda prowadzi do transkryptu, artykułu prasowego lub publikacji naukowej, a numery i daty pochodzą wprost z tych materiałów. Kolejność nie jest rankingiem. Opinie pojedynczych ekspertów, także tych bardzo entuzjastycznych, zestawiamy z ocenami instytucji, bo dopiero razem dają pełny obraz. Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem.

Lekarze i klinicyści

Andrew Weil: naturalny środek uspokajający, ale bez dobrych badań snu

Dr Andrew Weil, lekarz i popularyzator medycyny integracyjnej, mówił o kavie w podcaście Tima Ferrissa (odcinek 615, sierpień 2022). Nazwał ją naturalnym środkiem uspokajającym i wyciszającym oraz „prawdopodobnie najważniejszym naturalnym produktem przeciwlękowym”. Leki nasenne opisał jako niebezpieczne: tłumią marzenia senne, zaburzają architekturę snu, uzależniają i pogarszają funkcje poznawcze. Według Weila kava nie ma żadnego z tych skutków i może być stosowana długotrwale. Uczciwie dodał jednak, że nie zna dobrych badań nad wpływem kavy na jakość snu. Jego opinię, że kava nie wchodzi w interakcje z alkoholem i innymi środkami uspokajającymi, warto czytać razem z oceną WHO przytoczoną niżej. Stan badań nad snem omawiamy w tekście Kava a sen.

Craig Hopp: „coś w rodzaju naturalnego Xanaxu”

Craig Hopp, ekspert od produktów ziołowych i botanicznych w amerykańskich National Institutes of Health, wypowiadał się dla The New York Times w reportażu o barach z kavą (Zach Montague, 23 grudnia 2017). Kava ma według niego dość dobrze udokumentowane działanie przeciwlękowe, „efekt uspokajający”, i jest „czymś w rodzaju naturalnego Xanaxu”. Dodał dwa zastrzeżenia: wszystko z umiarem, a picie kavy w sposób zgodny z tradycją będzie prawdopodobnie znacznie bezpieczniejsze niż przyjmowanie jej w formie ekstraktu. O tradycyjnym sposobie przygotowania piszemy w przewodniku po przygotowaniu.

James Lake: kava a benzodiazepiny

Psychiatra James Lake pisał w Psychology Today (marzec 2017), że kava jest skuteczną metodą leczenia lęku uogólnionego i wypada korzystnie na tle benzodiazepin, takich jak lorazepam, klonazepam czy alprazolam. Powołał się na badanie Malscha i Kiesera (2001): 40 pacjentów, 5 tygodni, dawka ekstraktu WS1490 zwiększana w pierwszym tygodniu od 50 do 300 mg dziennie przy jednoczesnym, dwutygodniowym odstawianiu benzodiazepin. Ekstrakt okazał się skuteczniejszy od placebo w skali lęku Hamiltona, a jego tolerancja nie była gorsza niż placebo. Lake dodaje zastrzeżenie, które często ginie w cytatach: rozsądnie jest odradzać kavę osobom, u których w grę wchodzi nadużywanie alkoholu lub intensywne stosowanie leków uspokajająco-nasennych.

Badacze

Nick Haslam: dobrze przeprowadzone badanie, z zastrzeżeniami

Profesor psychologii z University of Melbourne komentował w The Conversation (13 maja 2013) badanie Sarrisa i wsp. nad kavą w zespole lęku uogólnionego: 75 osób, sześć tygodni, 58 uczestników ukończyło próbę; poprawę zgłosiło 37 procent grupy kavy wobec 23 procent grupy placebo. Haslam nazwał je „dobrze przeprowadzonym badaniem, które pokazuje, że kava może być skuteczną metodą leczenia lęku uogólnionego” i dodał, że wpisuje się ono w szereg wcześniejszych prac o tym samym wniosku. Zastrzegł jednak, że trzeba pamiętać o obawach dotyczących wpływu na wątrobę i o możliwości nadużywania rekreacyjnego. W tym samym artykule Alex Wodak i Ken Harvey ostrzegali, że pojedyncze badanie o skromnej próbie nie powinno jeszcze zmieniać praktyki klinicznej.

Apo Aporosa: lęk, sen i PTSD

Dr Apo Aporosa z University of Waikato, badacz zdrowia Pacyfiku i stypendysta Fulbrighta, ujmuje to jednym zdaniem (marzec 2022): „Kava zmniejsza lęk i sprzyja snowi, a oba te elementy są kluczowe w redukcji PTSD”. Jego program bada tradycyjne, kulturowo osadzone picie kavy połączone z talanoa, czyli rozmową, u weteranów, ratowników i pracowników więziennictwa, celowo nie w formie tabletek. Ten sam zespół sprawdził w 2021 roku funkcje poznawcze po 3,6 litra kavy wypitej w sześć godzin: z sześciu mierzonych funkcji pogorszyła się tylko ocena porządku czasowego, pozostałe pozostały bez zmian. Więcej w artykule Kava zamiast alkoholu.

Vincent Lebot: nie narkotyk, ale tylko odmiany szlachetne

Dr Vincent Lebot, genetyk roślin i autor książki „Kava: The Pacific Elixir”, mówił w wywiadzie dla Kava Society (czerwiec 2020): „Kava sama w sobie nie jest niebezpieczna; wiemy to, bo pije się ją od stuleci”. I dalej: „To nie jest narkotyk, bo nie uzależnia i nie wywołuje skutków ubocznych, gdy pije się ją z umiarem”. Lebot przypomina, że Kava Act uchwalony w Vanuatu w grudniu 2002 roku zawiera listę odmian legalnych (szlachetnych) i nielegalnych (dwudniowych oraz wichmannii). Odmiany szlachetne są bogate w kawain i ubogie we flawokawiny; dwudniowe mają więcej flawokawin i dają, jak to ujął, „straszliwego kaca”. Dla RNZ (2015) mówił podobnie: kava nie jest produktem toksycznym, o ile rolnicy sadzą wyłącznie odmiany szlachetne, a korzenie są właściwie obrane przed eksportem. Przykłady odmian szlachetnych opisujemy w profilach Borogoru i Melomelo.

Andrew Huberman: GABA i dopamina

Neurobiolog ze Stanford wypowiadał się o kavie w swoim podcaście. Nie udało się nam otworzyć pełnego transkryptu, dlatego podajemy parafrazę z oficjalnej bazy wiedzy Huberman Lab: związki takie jak kava zwiększają zarówno GABA, jak i dopaminę, co potencjalnie zmniejsza lęk i łagodzi objawy depresyjne. Traktujemy to jako opinię popularyzatora, a nie wynik badania.

Instytucje

Przegląd Cochrane (Pittler i Ernst, 2003) objął 11 randomizowanych badań z 645 uczestnikami. Metaanaliza sześciu z nich wykazała istotną redukcję w skali lęku Hamiltona na korzyść ekstraktu z kavy wobec placebo, a działania niepożądane były łagodne, przemijające i rzadkie. Autorzy uznali kavę za względnie bezpieczną w leczeniu krótkoterminowym (1 do 24 tygodni) i wezwali do badań nad bezpieczeństwem długoterminowym.

Raport techniczny FAO/WHO z 2016 roku o bezpieczeństwie tradycyjnego napoju podaje, że kava jest pita w rytuałach Pacyfiku od ponad 2000 lat, a opublikowanych doniesień o szkodach zdrowotnych z tradycyjnego spożycia jest bardzo niewiele. Ten sam raport streszcza ocenę WHO z 2007 roku: istnieje istotna obawa o związek przyczynowy między produktami z kavy a hepatotoksycznością, wyraźniejszy dla ekstraktów organicznych niż wodnych, a produkty z kavy mają silną skłonność do interakcji z lekami. To ważny kontrapunkt dla najbardziej entuzjastycznych cytatów powyżej.

Czego tu nie ma i dlaczego

Pominęliśmy cytaty, których oryginału nie udało się odnaleźć, w tym wypowiedź przypisywaną The Guardian oraz zdanie o „idealnie bezpiecznej” kavie przypisywane BBC.
Pominęliśmy teksty poradnikowe bez autora naukowego lub bez odniesień do badań.
Hasła i sentencje, choć sympatyczne, nie są wypowiedziami ekspertów.

Jeśli znasz wypowiedź, która spełnia te kryteria, a tu jej brakuje, chętnie ją sprawdzimy.